Vanaf 20 oktober 2022 worden geen nieuwe (nieuws)artikelen aan deze community toegevoegd. Lees hier meer.

Wil je op de hoogte worden gehouden van het laatste nieuws over diabetes type 1? Meld je dan nu aan voor de nieuwsbrief E-dialoog type 1 van het Diabetes Fonds.

 

Aanmelden nieuwsbrief Naar nieuwsbericht

Op 4 april nam een enthousiaste prof. dr. Paul de Vos, onderzoeker aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, ons mee in de onderzoekswereld van diabetes type 1. Hij sprak op de diabetes type 1-infoavond van het Diabetes Fonds in Zwolle, over oorzaken van diabetes type 1 en de toepassing van stamcellen.

‘Vandaag de dag kunnen we eigenlijk niet heel veel méér dan sinds de ontdekking van insuline in 1922’, aldus de Vos. De droom is om het menselijke lichaam zijn werk weer te laten doen. Daarom doen onderzoekers er alles aan om een transplantatie van (nieuwe) insulineproducerende cellen te laten slagen.

Ontstaan diabetes type 1

Ieder mensen heeft ongeveer 1 miljoen eilandjes van Langerhans. Vanuit hier wordt je bloedsuikerspiegel gereguleerd door de afgifte van het hormoon insuline, door insulineproducerende cellen: bètacellen. Bij diabetes type 1 worden deze bètacellen aangevallen door het eigen afweersysteem.

Het aantal mensen met diabetes type 1 neemt elk jaar met 3 procent toe, bovenop de normale stijging door een groeiende bevolking. Daarom is het belangrijk om te snappen hoe de ziekte ontstaat. Dat omgevingsfactoren bijdragen aan het ontstaan blijkt duidelijk uit verschillen in aantallen mensen met diabetes per regio in de wereld, vertelde De Vos.

Hygiëne

De hygiëne in onze dagelijkse omgeving is de afgelopen jaren toegenomen, waardoor we pas enkele jaren later in ons leven in aanraking komen met bepaalde virussen dan vroeger.

Op deze ‘latere’ leeftijd werkt je afweersysteem minder precies. Als een deeltje van een virus in de ogen van het afweersysteem veel lijkt op een deeltje van een insulineproducerende cel, kan het afweersysteem niet alleen het virus, maar ook de bètacellen aanvallen met diabetes als resultaat.

Voeding als trigger

Andere factoren bij het ontstaan van diabetes type 1 zijn medicijnen of voedingsstoffen die de doorlaatbaarheid van de darmwand en de bacteriën in de darmen veranderen. Als gevolg van deze veranderingen komen er meer lichaamsvreemde deeltjes in aanraking met het afweersysteem. Ook hierbij is er meer kans op een verkeerde reactie van het afweersysteem met als resultaat diabetes.

Er moet nog veel onderzoek gedaan worden naar de omgevingsfactoren die mogelijk betrokken zijn bij het ontstaan van diabetes type 1. Maar als we meer weten, kunnen we toewerken naar het voorkomen ervan in de toekomst.

Insulineproducerende cellen als therapie

Ook de mensen die nu diabetes hebben willen we natuurlijk helpen, legde de Vos uit. ‘Uiteindelijk wil je ervoor zorgen dat het lichaam zelf weer insuline aan kan maken wanneer dit nodig is. Dit doe je door insulineproducerende cellen terug te brengen in mensen’. Maar cellen maken die langdurig genoeg insuline kunnen afgeven is een uitdaging.

Eilandjes verstoppen voor het afweersysteem

Eilandjes van Langerhans kunnen uit een donor-alvleesklier gehaald worden en naar mensen met diabetes getransplanteerd worden. Maar getransplanteerde eilandjes worden altijd aangevallen door het afweersysteem.

De groep van professor Paul de Vos is gespecialiseerd in het maken van hele kleine verpakkingen, kapsels om het afweersysteem te foppen. In deze zogenaamde microkapsels worden de eilandjes verstopt. In het lab experimenteren onderzoekers met verschillende soorten microkapsels. De kapsels worden gemaakt van suikers afkomstig uit algen.

Kapsels gemaakt van algen die in stilstaand water opgroeien, zijn heel stevig en daarmee geschikt voor transplantatie onder de huid. Kapsels gemaakt van algen die in stromend water groeien zijn flexibel. Deze kunnen bijvoorbeeld in de buikholte geplaatst worden.

Ze zijn bezig met het bepalen van welke grootte en oppervlakte-eigenschappen van de microkapsels het afweersysteem het beste om de tuin leiden.

Stamcellen in de toekomst

Het transplanteren van donoreilandjes met kapsels klinkt veelbelovend. Maar er is nog een andere uitdaging. ‘We hebben in Nederland zo’n 100.000 mensen met diabetes type 1. Ik heb wel eens uitgerekend dat als we met de huidige technieken en beschikbare donoren alle mensen met diabetes willen transplanteren, we 300 jaar bezig zijn’, vertelde De Vos. Als alternatief wordt er gedacht aan eilandjes van varkens of stamcellen. De Vos vertelt hier meer over in een aflevering van Diabetes TV.

‘De grootste uitdaging nu is stamcellen veranderen in cellen die net zoveel insuline aanmaken als de normale bètacel in de alvleesklier. De beste stamcellen maken nu nog maar 2 procent van de hoeveelheid insuline’. Hij blijft wel optimistisch. Tien jaar geleden geloofde mensen niet dat we uit stamcellen insulineproducerende cellen te maken, vertelde de Vos. En daar is nu ook het tegendeel van bewezen. ‘Wie weet waar we zijn over 10 jaar’.

Vragen van het publiek

Iemand uit de zaal kwam terug op het voorkomen van diabetes type 1 door middel van het aanpassen van de voeding. ‘Wat voor type vezels zouden mogelijk diabetes type 1 kunnen voorkomen?’ Professor de Vos begon zijn antwoord met een ‘disclaimer’ dat diabetes type 1 zeker niet in alle gevallen te voorkomen zou zijn met voeding. Maar in grote groepen mensen zouden onder andere inulines, voedingsvezels die vaak in wortelgewassen zitten, mogelijk een positief effect hebben op het ontstaan van diabetes.

Een andere vraag was waarom in China de hoeveelheid mensen met diabetes type 1 zo laag is. Volgens de Vos had dit voornamelijk te maken met het voedingspatroon van de Chinezen. Een dieet dat rijk is aan gefermenteerde producten en vezels zou kunnen beschermen tegen diabetes type 1.

Op deze infoavond sprak ook dr. Bastiaan de Galan, over hypo’s en hypo-unawareness.

Op de hoogte blijven?

Maak eenvoudig in 1 minuut een account aan en ontvang regelmatig nieuws over diabetes type 1 per e-mail, met alleen artikelen die voor jou interessant zijn.